Kompleks Bölgesel Ağrı Sendromu (CRPS / RSD)

Kompleks Bölgesel Ağrı Sendromu (KBAS / MSB)

Kompleks bölgesel ağrı sendromu (KBAS) santral veya periferik sinir sisteminde fonksiyon bozukluğu sonucu olduğuna inanılan bir kronik ağrı durumdur. Tipik özellikleri, etkilenen uzuv veya vücut parçası üzerinde derinin rengi ve sıcaklığında dramatik değişiklikler,  eşlik eden yoğun bir yanıcı ağrı, ciltte hassasiyet, terleme ve şişliktir.KBAS I sıklıkla doku hasarı ile tetiklenir; bu terim yukarıdaki belirtileri olan ancak altta yatan sinir yaralanması olmayan tüm hastaları tanımlar. KBAS II olan hastalarda da aynı belirtilerle karşılaşırsınız ama onların durumları açıkça bir sinir hasarı ile ilişkilidir.
KBAS’ı  tanımlamak için kullanılan eski terimler “refleks sempatik distrofi sendromu” ve “kozalji” dir. Kozalji ilk defa İç Savaş sırasında, bazı gaziler tarafından yaraları iyileştikten çok sonra hissedilen yoğun, sıcak ağrıyı tanımlamak için kullanılan bir terimdir.
KBAS, herhangi bir yaşta görülebilir ve hem erkek hem de kadınları etkiler. Çoğu uzman, genç kadınlarda daha sık olduğunu bildirmektedir.

KBAS belirtileri nelerdir?
KBAS’ın anahtar semptomu, yaralanmanın şiddeti ile orantısız (bir yaralanma meydana geldiyse),  sürekli, zaman içinde daha da kötüleşen şiddetli ağrıdır . KBAS  en sık ekstremitelerin birini etkiler (kollar, bacaklar, eller veya ayaklar) ve aynı zamanda sıklıkla aşağıdakiler eşlik eder:

• “yanıcı” ağrı
• artan deri hassasiyeti
• cilt sıcaklığı değişiklikleri: diğer ekstremite ile karşılaştırıldığında daha sıcak veya daha soğuk
• cilt rengi değişiklikleri: genellikle lekeli, mor, soluk veya kırmızı
• cilt dokusu değişiklikleri: parlak ve incedir, ve bazen aşırı terli.
• tırnak ve saç uzama paterninde değişimler
• etkilenen eklemlerde şişlik ve sertlik
• motor yetersizlikler, vücut parçasının hareket yeteneğinin azalması ile.

İlk yaralanma sadece bir parmak veya ayakta olmuş olsa bile, ağrı genellikle tüm kol veya bacağa  yayılır. Ağrı bazen karşı ekstremiteye geçebilir. Duygusal stres ile artabilir.
KBAS belirtilerinin şiddeti ve uzunluğu değişir. Bazı uzmanlar, KBAS ile ilişkili deri, kas, eklem, bağ ve etkilenen alanın kemiklerinde ilerleyici değişiklikler (ilerleme henüz klinik araştırmalar yoluyla doğrulanmış olmasa da) ile belirlenen üç aşama olduğuna inanırlar .
Evre bir 1 ila 3 ay sürmesi düşünülen ve kas spazmı ile birlikte şiddetli yanma ağrı, eklem sertliği, hızlı saç büyüme ve renk ve sıcaklık değiştirmek için cilde neden kan damarlarındaki değişiklikler ile karakterize edilir.
1. Aşama: 1 ile 3 ay arası sürer ve şiddetli yanıcı ağrı, bununla birlikte kas spazmı, eklem sertliği, hızlı saç büyümesi ve ciltte renk ve sıcaklık değişimine neden olan kan damarları değişiklikleri ile karakterizedir.

2. Aşama: 3 ile 6 ay arası sürer ve yoğunlaşan ağrı, şişme, saç uzamasında gerileme, kırılgan, yivli veya sivilceli tırnaklar, yumuşamış kemikler, eklem sertliği ve zayıf kas tonusu ile karakterizedir
3. Aşama:  Sendrom, cilt ve kemik değişikliklerinin artık geri dönüşsüz olduğu noktaya doğru ilerler. Ağrı inatçı hale gelir ve tüm ekstremite ya da etkilenen alanı içerebilir. Belirgin kas kaybı (atrofi), hareketin ciddi sınırlanması ve eklemleri büken kaslar ve tendonlarda istemsiz kasılmalar olabilir. Uzuvlar kıvrımlı olabilir.

KBAS’a ne neden olur?
Doktorlar KBAS’a neyin neden  olduğundan emin değildir. Bazı durumlarda, sempatik sinir sistemi ağrının sürdürülmesinde önemli bir rol oynar. En son teoriler, vücudun etkilenen kısmındaki ağrı reseptörlerinin katekolaminler olarak bilinen sinir sistemi habercilerine karşı duyarlı hale geldiğini düşündürmektedir. Hayvan çalışmaları, sempatik sinirlerden salgılanan bir katekolamin olan norepinefrinin, doku veya sinir yaralanması sonrası ağrı yollarını etkinleştirme kapasitesi elde ettiğini göstermektedir. KBAS’da ağrının sempatik olarak sürdürülme sıklığı bilinmemektedir. Bazı uzmanlar, sempatik sinir sisteminin öneminin hastalığın evresine bağlı olduğuna inanmaktadır.
Başka bir teoriye göre bu travma sonrası KBAS (KBAS II) bağışıklık yanıtının tetiklenmesi ile oluşur,  bu da etkilenen bölgede kızarıklık, sıcaklık ve şişlik gibi karakteristik inflamatuvar semptomlara yol açar. KBAS bu nedenle iyileşme sürecinde bir bozulmayı temsil edebilir. Büyük olasılıkla, KBAS’ın tek bir nedeni yoktur, ama oldukça benzer semptomlar üreten çeşitli nedenlerin sonucudur.

KBAS tanısı nasıl konur?
KBAS öncelikle belirti ve bulguların gözlenmesi yoluyla teşhis edilir. Birçok diğer durumun benzer belirtileri olduğu için, belirtiler az veya hafif olduğunda hastalığın erken evresinde kesin KBAS tanısı koymak doktorlar için zor olabilir. Ya da, örneğin, basit bir sinir sıkışması bazen KBAS’a benzer şekilde şiddetli ağrıya neden olabilir. Tanı, bazı insanların tedavi olmadan zamanla giderek iyileşebilecekleri gerçeği nedeniyle karmaşıktır.

KBAS için özel bir tanı testi olmadığı için, diğer koşulların ekarte edilmesine yardımcı olmak en önemli role sahiptir. Bazı klinisyenler, ağrıya neden olup olmadığını görmek için bölgeye bir uyaran (örneğin, dokunma, iğne batırma, ısı ya da soğuk gibi) verirler. Doktorlar ayrıca kemik ve kan dolaşımı değişikliklerini belirlemek için üç fazlı kemik taramaları kullanabilir.

Prognoz nedir?
KBAS prognozu kişiden kişiye değişir. Bazı kişilerde semptomları spontan gerilemesi oluşur. Diğerlerinde tedaviye rağmen aralıksız ağrı ve sakatlıklar, geri dönüşü olmayan değişiklikler olabilir. Bazı doktorlar erken tedavinin hastalığın sınırlandırılmasında faydalı olduğuna inanırlar, ancak bu inanç henüz klinik çalışmalarda elde edilen kanıtlar tarafından desteklenmemiştir. KBAS nedenlerini, nasıl ilerlediğini ve erken tedavinin rolünü anlamak için daha fazla araştırma gereklidir.

 

KBAS nasıl tedavi edilir?
KBAS’ın tedavisi olmadığından, tedavi insanların normal hayatlarına devam edebilmeleri için ağrılı belirtilerin giderilmesini hedefler. Yani temel amaç ekstremitenin fonksiyonel rehabilitasyonun sağlanmasıdır. Aşağıdaki terapiler bu amaçla sıklıkla kullanılmaktadır:
Fizik tedavi: Ağrılı ekstremite veya vücut parçasını hareketli tutmak için yapılan giderek artan bir egzersiz programı, hareket ve fonksiyonun geri kazanılmasında yardımcı olabilir.
Psikoterapi: KBAS’ın genellikle insanlar ve aileleri üzerinde derin psikolojik etkileri vardır. KBAS’ı  olanlar depresyon, anksiyete ya da travma sonrası stres bozukluğundan muzdarip olabilirler; bu da ağrı algısını yükseltir ve rehabilitasyon çabalarını daha da zorlaştırır.
Sempatik sinir bloğu: Bazı hastalarda sempatik sinir bloklarının önemli bir ağrı kesici etkisi olur. Sempatik bloklar çeşitli şekillerde yapılabilir. Bir başka teknik fentolaminin sempatik reseptörleri bloke etmek için damardan verilmesidir (intravenöz bölgesel sempatektomi). Başka bir teknik  ise doğrudan sempatik sinirleri bloke etmek için omurganın yanına lokal anestezik yapılmasıdır.
İlaçlar: KBAS’ı tedavi etmek için birçok farklı ilaç kullanılır; bunlar ağrılı sinirler, cilt ve kaslarda yerel olarak etki eden topikal analjezikler, antiepileptik ilaçlar, antidepresanlar, kortikosteroidler ve opioidlerdir. Ancak, hiçbir tek veya kombinasyon ilaç, belirtileri kalıcı ve uzun süreli iyileştirmemektedir.
Cerrahi sempatektomi: KBAS’da etkilenen sinirleri tahrip eden bir teknik olan cerrahi sempatektominin kullanımı tartışmalıdır. Bazı uzmanlar bunun yersiz olduğunu ve KBAS’ı daha kötü yapacağını düşünmektedir; diğerleri olumlu sonuçlar bildirmektedir. Sempatektomi sadece seçici sempatik bloklar ile ağrısı dramatik olarak rahatlayan (geçici olsa bile) hastalarda kullanılmalıdır.
Spinal kordun uyarılması: Omurilik yakınına uyarıcı elektrot yerleştirilmesi ağrılı bölgede hoş bir karıncalanma hissi sağlar. Bu teknik, ağrısı olan çoğu hastaya çok yardımcı olmaktadır.
İntratekal ilaç pompaları: Bu cihazlar, ilaçları doğrudan spinal sıvı içine uygulamaktadır; böylece opioidler ve lokal anestezik ajanlar oral uygulama için gerekli olandan çok daha düşük dozlarda omurilikteki ağrı-ileten hedeflere ulaşmaktadırlar. Bu teknik, yan etkileri azaltmakta ve ilaç etkinliğini arttırmaktadır.

 

 

Sakroilyak eklem ağrısı

Sakroilyak eklemler, sakrum denilen omurganın tabanını pelvisin ilyak kemiğine birleştiren büyük eklemlerdir. Bazen bu eklemlerin kendileri ağrılı hale gelerek sırt, kalça ve bacak ağrısına neden olurlar . Bu eklemlere lokal anestezik ve steroid kombinasyonu enjekte edilerek, bu tip ağrı genellikle kontrol edilebilir.

Tarih: